Soru Cevap: Abdest+Teyemmüm+Mesh+Özürlünün Abdesti

Küçük abdestten sonra idrar yolunda kalması muhtemel idrar damla ve akıntısının tamamen kesilmesi için bir süre bekleme ve bu manadaki temizlik faaliyetine “istibrâ” denilir. İstibrâ özellikle erkekler açısından önemlidir. Zira abdest aldıktan sonra gelen idrar bir damla dahi olsa, abdestin bozulmasına sebep olur.

İdrar yolunda kalabilecek damla ve sızıntıları tam olarak atabilmek için küçük abdestten sonra öksürmek ve biraz yürümek, istibradan sonra da tenasül uzvunu yıkayıp o mahalli bez veya tuvalet kağıdı ile kurulamak gerekir.

Büyük abdest bozulduktan sonra usûlüne uygun bir şekilde yapılan temizlik faaliyetine “istincâ” denir.

• Yüzü yıkamak

• Kolları dirseklerle birlikte yıkamak

• Başı mesh etmek

• Ayakları topuklarla birlikte yıkamak

Hayır, bu durumda sakalın üstünü yıkaması yeterlidir. Ancak parmaklarını sakalın içinden geçirerek suyun sakal diplerine ulaşmasına çalışması da güzel olur.

• Abdeste başlarken niyet etmek

• Abdestin başında besmele çekmek

• Elleri bileklerle birlikte üç kez yıkamak

• Ağız ve buruna su çekip güzelce temizlenmek

• Dişleri misvaklamak veya fırçalamak

• Başın tamamını bir defada mesh etmek.1

• Sakalın içine su girmesini temin etmek

• El parmaklarını birbirine sokarak ovuşturmak

• Boynu mesh etmek

• Abdest alırken uzuvları yıkama sırasına riayet etmek

• Sağ uzuvlardan başlayarak uzuvları üçer kez yıkamak ve iyice ovmak

• Abdesti ara vermeden bitirmek

• Abdest esnasında kıbleye dönme imkânı varsa kıbleye dönmek

• Abdestte kullanılan suyu vücuda ve elbiselere sıçratmamak

• Abdest esnasında dünyevî şeyler konuşmayıp abdest dualarını veya bilinen duaları okumak

• Suyu israf etmemek

• Abdest aldıktan sonra kelime-i şehadet getirmek

• Abdesti bitirdikten sonra kerahet vakti değilse ve imkân varsa iki rekât nafile namaz kılmak

• İdrar ve makattan idrar, meni, mezi, kan gibi bir necasetin, herhangi bir sıvının veya maddenin gelmesi.

• Yellenmek

• Vücudun herhangi bir yerinden sıvı hâlinde kan çıkması

• Ağız dolusu kusmak

• Az veya çok bir müddet bayılmak, delirmek, sarhoş olmak

• Cenaze namazı dışında herhangi bir namazda mükellef bir insanın kasden veya yanılarak yanındakiler işitecek kadar kahkaha ile gülmesi hem namazın hem de abdestin bozulmasına sebep olur.

• Kan görülmese dahi doğum yapmak

• Cinsî münasebet

• Erkekle kadının arada hiçbir örtü olmaksızın veya çok ince bir bez olduğu hâlde mahrem yerleri birbirine dokunacak şekilde aşırı derecede şehevî teması, oynaşması ve kucaklaşması

• Mazeret hâlinin sona ermesi. Namaz vakti çıktığında özürlü bir kimsenin mazeret hâli sona erer ve abdesti bozulmuş olur. Yine su yokluğundan dolayı teyemmüm yapan kişi suyu bulunca ve mest üzerine mesh eden kimsenin mesh müddeti bittiğinde abdesti bozulmuş olur.

Ağızdan akıcı bir hâlde kan çıkması durumunda bakılır; eğer kan miktarı tükürükten fazla veya ona eşit ise abdest bozulur, değilse bozulmaz.

Bozmaz.

Bozar.

Kan, çıktığı yerden taşarsa abdesti bozar. İğne ucu gibi çıkıp da yerinde kalan kan damlası abdesti bozmaz. Bu şekildeki bir kanı silmek de yine abdesti bozmaz. Yaradan çıkan irin ve sarı sular da kan hükmündedir.

Abdesti bozan husus uyku değil, uyku esnasında insanın kendine hâkim olamaması ve bu durumda yellenme gibi beşerî özelliklerin vuku bulabileceği ihtimalidir. Buna binaen yan üstü yatarak, bir şeye dayanarak uyumak abdesti bozar, denilmiştir. Burada önemli olan insanın kendine hâkim olması ve abdesti bozacak bir durumun vuku bulmamasıdır.

Abdestte esas olan husus suyun deriye ve tırnağa temas etmesidir. Buna mâni olan her türlü şey abdeste engeldir. Oje ve ruj da suyun tırnak ve deri ile temasını engelleyen ve bunlar üzerinde bir perde oluşturan maddeler olduğu için elbette ki abdeste mânidir.

Ellere kına yakma neticesinde deride ve tırnaklarda kalan şey, sadece renktir. Bu açıdan kına suyun deri veya tırnak ile temasına mâni değildir. Bundan dolayı abdeste de mâni değildir.

Kullanılan boyanın mahiyeti önemlidir. Saç derisi üzerinde tabaka oluşturuyorsa abdeste mânidir, oluşturmuyorsa değildir.

Abdest uzuvlarında bulunup suyun deriyle temasını önleyen maddelerin imkân ölçüsünde temizlenmesi gerekir. Temizlemede zorluk varsa bunların bulunması zaruretten dolayı abdeste zarar vermez.

Bozmaz.

Akıcı olacak derecede bir kanamaya sebebiyet vermedikçe bozmaz.

Bozmaz.

Bozmaz.

Dövme yaptırmak dinimizce câiz değildir. Ancak bir zaman yaptırılmış daha sonra da yapılan bu işten pişmanlık duyulması durumunda imkânı varsa sildirmeye çalışmalıdır. Hele “haç gibi bâtıl bir sembol veya ahlâka aykırı çirkin bir şekil” ise onu her hâlükârda kaldırmak gerekir. Her şeye rağmen bu dövmeler çıkarılamıyorsa bu durumda kula düşen, ciddi bir tövbe ve istiğfarla Cenab-ı Hakk’a yönelmektir. Abdeste mâni olma mevzuuna gelince; dövme deri altına renk veren bir madde yerleştirilerek yapıldığı için deri üstüne suyun temasına engel olmaz. Bu sebeple abdest ve gusle mâni değildir.

Suyu temin etme veya kullanma imkânının bulunmadığı durumlarda cünüplükten kurtulmak veya abdest almak maksadıyla, temiz toprak veya toprak cinsinden sayılan bir maddeye sürülen ellerle, yüzü ve iki kolu mesh etmekten ibaret bir hükmî temizlik yoludur.

• Abdest veya gusle yetecek derecede suyun bulunmaması

• Suyu kullanmayı engelleyen fiilî bir durumun veya suyu kullanmamak için dinen geçerli bir mazeretin/engelin bulunması

• Niyet

• Yüzü mesh etmek

• Kolları dirseklerle birlikte mesh etmek

• Besmele çekmek

• Sıraya riayet etmek yani önce yüzü sonra kolları mesh etmek

• Ara vermemek

• Elleri toprağa vurduğunda ileri geri hareket ettirmek ve toprağın parmak aralarına girmesini sağlamak

• Ellerini topraktan kaldırınca parmaklarda kalan toz ve toprakları silkelemek

İki elin içleri, önce toprağa sürülür, ileri-geri hareket ettirilir ve elde kalmış olan toz-toprak silkelenir. Daha sonra bu iki elin içiyle yüzün tamamı mesh edilir. Tekrar eller toprağa sürülür ve sol elin içi ile sağ el ve kol, sağ elin içi ile de sol el ve kol dirseklerle birlikte tamamen mesh edilir.

Hanefi mezhebine göre su bulunmadığı ve mazeret hâli kalkmadığı sürece bir kimse bir defa aldığı teyemmümle dilediği kadar farz ve nâfile namaz kılabilir.

• Abdesti bozan ve guslü gerektiren durumlar teyemmümü de bozar.

• Hastalık, tehlike, şiddetli soğuk, suyu elde edecek araç ve gerecin yokluğu gibi teyemmümü mubah hâle getiren bir mazeret sebebiyle teyemmüm yapılmış da bu mazeret hâli ortadan kalkmışsa, teyemmüm bozulmuş olur.

• Yaptığı teyemmümle namaz kılan kimse namaz esnasında suyu görürse veya su bulunursa, almış olduğu teyemmüm bozulmuş olur.

Hanefi mezhebine göre bu durumda namazını iade etmesi gerekmez.

Hayır. O namaz artık o şekilde kılınmıştır ve kaza edilmez.

Başın, ayaklara giyilen mestin veya sargının üzerine, elin ıslaklığı ile dokunmaya mesh denir.

• Ayakları topuk kemikleriyle beraber örtmelidir.

• Yaklaşık 6 km yürüyecek kadar dayanıklı olmalıdır.

• Bağcıksız olarak ayakta durabilmelidir.

• Deriye suyu geçirmemelidir.

• Topuktan aşağı kalan kısmında, küçük ayak parmağının üç misli büyüklüğünde yırtık olmamalıdır.

Hanefi mezhebine göre ayakları topuklarla birlikte örten çizme, potin, kendisiyle yol yürünebilecek dayanıklılıkta çorap ve boğazlı terlikler vs. mest hükmündedir.

Bu durumdaki çizme, bot vs. ayakkabılara ancak altında veya üzerinde bulunan necis maddeler temizlendikten sonra mesh edilebilir.

Abdest alırken ayakta bulunan mestin üzerine elin üç parmağı kadar yer el ıslaklığıyla bir defa mesh edilerek yapılır.

Mest üzerine meshin süresi yolcu olmayanlar için 24 saat (bir gün), yolculuk durumunda ise 72 saattir (üç gündür).

Bu müddetin başlangıcı, mestler giyildikten sonra ilk abdestin bozulma zamanından itibarendir. Yani bir kimse abdestini aldıktan sonra mestlerini giyse ve üç saat sonra abdesti bozulsa, mesh müddeti bu üçüncü saatten itibaren başlar.

• Abdesti bozan herhangi bir durumun meydana gelmesi

• Üzerine meshedilen mestin ayaktan çıkması veya çıkarılması

• Mestin içine giren suyun bir ayağın yarıdan fazlasını ıslatması

• Mesh süresinin sona ermesi.

Sadece ayaklarını yıkayarak abdestini tamamlar.

Mestin altında çorap olması ya da olmaması; üstüne bir şey giyilmesi ya da giyilmemesinin herhangi bir sakıncası yoktur. Yeter ki meste pis maddeler bulaşmış olmasın.

Bu durumdaki bir kişi yolcunun hükümlerine tâbi olur. Yani yapmış olduğu meshin müddeti 72 saate kadar geçerlidir.

Bu durumda meshin müddeti bitmiş olur. Artık ayaklarını yıkaması gerekir.

Bu durumda sargı çözülmeden üzeri mesh edilir. Mesh etmenin zararlı olması durumunda ondan da vazgeçilebilir. Sargının çoğunluğunu bir defa mesh etmek yeterlidir. Sargının abdestsiz veya cünüpken sarılmış olması meshe mâni değildir ve bu meshin herhangi bir süresi de yoktur.

Gerekmez.

Yara iyileşip sargı çıkarılırsa sargı üzerine yapılan mesh bozulmuş olur.

Devamlı burun kanaması, idrarı tutamama, devamlı kusma, yaranın devamlı kanaması, kadınların akıntısı gibi abdesti bozan ve kısmen süreklilik taşıyan bedenî rahatsızlıklara sahip olan kimseler dinen “özürlü” kabul edilir.

Burun kanaması, idrarı tutamama, devamlı kusma, yaranın devamlı kanaması, kadınların akıntısı gibi abdesti bozan durumlar en az bir namaz vakti süresince devam ederse bu durumlar özür hâli sayılır.

Özürlü kimse her namaz vakti için abdest alır, o vakit içinde aldığı abdestle, onu bozan yeni bir durum meydana gelmedikçe abdestli olarak yerine getirilmesi gereken her türlü ibadet vs. yapabilir.

• Namaz vaktinin çıkmasıyla özürlünün abdesti bozulmuş olur, yeni namaz vaktinde tekrar abdest alması gerekir.

• Özür hâli dışında abdesti bozan ikinci bir sebep de özürlünün abdestinin bozulmasına sebeptir. Meselâ idrarını tutamama gibi bir özrü olan kimsenin burnu kanarsa abdesti bozulur.