İlâhî hikmet, bütün eşyada en güzel bir nizam teşkil etmiştir. Bu nizam, eşyadaki genel dengenin korunmasına hizmet eder. Bu dengenin korunması ise, en yakın, en kolay ve en kısa yolları tercih etmekle olur. [İşârâtü’l-İ’caz, “Bakara Sûresi, 4. âyetin tefsiri.]
İKİ NOKTA ARASINDAKİ EN KISA YOL
Daha önce ve başka münasebetlerle de üzerinde durulduğu üzere, Cenab-ı Allah’ın yarattığı tek tek her şeyde ve bütün kâinatta tam ve mükemmel bir nizam ve intizam hakimdir. Nizam, bir bakıma denge demektir ve denge ile mümkün olduğu gibi, dengenin korunmasına da hizmet eder. Çünkü bir yerde veya bir şeyde intizam ve nizamın bozulması, dengeyi de bozar. Mimarî bir eserde bir taşın yerinden alınması, o eserin bütün dengesini alt üst edebilir. Gerek intizam ve nizamın sağlanması, te’sisi, gerekse bunlarla birlikte dengenin korunması, her hususta en yakın, en kolay ve en kısa yolu tercih etmekle mümkündür. Gereğinden fazla malzeme kullanmak, gereğinden fazla yemek, içmek ve uyumak, bir iş yerinde gereğinden fazla insan istihdam etmek, israf, muhteşem ve genellikle karmaşık bir yapıya sahip olan eşyada bağlantı yollarını uzatmak ve dolaştırmak, bir yazıda on kelime ile tam ifade edilebilecek bir manâyı daha fazla kelime ile kullanmaya teşebbüs etmek… evet bütün bunlar, dengeyi de, nizam ve intizamı da bozar.
| Risale-i Nûr’da Küllî Kaideler-1 | Ali Ünal |
