Genellikle Hacc ve Umre mevsimleri başta olmak üzere zaman zaman Herkesin merak ettiği ve yer yer de sohbet-i Canan meclislerinde gündem olan bir konu.. Etrafında muhtaçlar varken hacca umreye gidilmese daha mı iyi olur.. Evvelen şunu beyan edelim ki, Hacc İslamın en temel farzlarından birisidir. Tirmizi’de geçen bir rivayette deniyor ki: Mekke’ye gidebilecek kadar binit ve azık imkanı olup da haccetmeyen kimsenin Yahudi veya Hıristiyan olarak ölmesinin ne önemi vardır. (Tirmizi, 812)
“İslâm dini beş esas üzerine kurulmuştur: Allah’tan başka ilâh olmadığına ve Muhammed’in Allah’ın resulü olduğuna şehâdet etmek, namaz kılmak, zekât vermek, hacca gitmek ve ramazan orucunu tutmak.” (Buhârî, Îmân 1, 2) Bir farzın işlenmesi başka bir farzın işlenmesini engelleyemez, veya gerekliliğini ortadan kaldıramaz. Lakin bir kere hac yapmış olan bir insanın farzı yerine getirmesinden dolayı nafile hacc yerine muhtaçlara yardım etmesini evla gören alimler vardır.
İbn Teymiyye diyor ki: Meşrû bir şekilde haccı edâ etmek, farz olmayan sadakadan daha fazîletlidir. Eğer bir kimsenin muhtaç olan akrabaları veya nafaka vermek zorunda olduğunuz fakirler varsa, bu takdirde onlara sadaka vermek (tasaddukta bulunmak) daha fazîletlidir. Eğer ikisi de nâfile ise, bu takdirde hac daha fazîletlidir. Çünkü hac, hem bedensel, hem de mâli bir ibâdettir.” (el-İhtiyârât; s: 116).
Ürdün Müftülüğü bu konuda şöyle bir fetva yayınladı:
Yoksulluk zamanında mazluma yardım etmek ve darda kalanı kurtarmak, nafile hac ve umre yapmaktan daha önceliklidir. Çünkü Peygamberimiz (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: “Allah’a en sevgili olanınız, insanlara en faydalı olanınızdır. Allah’a en sevgili amel, bir Müslümanı sevindirmek veya bir sıkıntısını gidermek veya borcunu bağışlamak veya açlığını gidermektir. Bir kardeşimin bir ihtiyacını gidermem, bana Medine’deki şu mescitte bir ay inzivaya çekilmemden daha sevimlidir. Kim öfkesini yutarsa, Allah da onun kusurlarını örter. Kim öfkesini bastırırsa, dilediği takdirde öfkesini gidermeye gücü yettiği halde, Allah kıyamet günü onun kalbini emniyete alır. Kim kardeşinin bir ihtiyacını giderinceye kadar onunla beraber yürürse, Allah Teâlâ onun ayaklarının sarsıldığı gün, köprü üzerinde ayaklarını sabit kılar.” İbn Ebi’d-Dünya’nın [Kazâu’l-Havâic c.47 s.36] kitabında ve Taberânî’nin [El-Mu’cem c.12 s.453] kitabında rivayet ettiği gibi..
İslam hukukçularının şu görüşte oldukları belirtilmiştir: “Sadaka vermek, birçok kez yapılmışsa hacdan daha tercih edilir, çünkü Abdullah İbn El-Mübarek (Allah ruhuna rahmet etsin) hac yapmaya gidiyordu ve bunu yaparken yolda bir kızın ona şöyle hitap ettiğini gördü: ” Kardeşim ve benim bu örtüden başka bir elbisemiz yok ve sadece haram ölü hayvanın bize helal kılındığı ölçüde çöpten yiyoruz, sonra onlara hac masraflarını verdi ve “Bu bizim için bu yıl hac yapmaktan daha tercih edilir” dedi ve eve döndü. [El-Bidaye.c. 10 sf.191].
Hasan el-Basri (Allah rahmet eylesin) şöyle demiştir: “İnsan her zaman birçok kez hacca gitme kaygısı taşır, ancak akrabalık bağlarını güçlendirmek, mazlumlara yardım etmek ve komşulara şefkat göstermek gibi hacdan daha öncelikli olan birçok eylem vardır.” İmam Ahmed tarafından [El-Zühd] adlı kitabında aktarılmıştır.
Ayrıca İmam Ahmed (Allah rahmet eylesin) şöyle buyurmuştur: “Hac masraflarını açlık çeken insanlara sadaka olarak vermek, gönüllü(nafile) hac yapmaktan daha tercih edilir.” [El-Furûa’ cilt.3 s.386]. Ve Allah en iyisini bilir. (Fetva no: 2777, Tarih 04-03-2013)
Netice olarak şunu söyleyebiliriz,
➖ilk defa hacca gidecek olanlar için hacc farz bir ibadettir ve bunu yapması zorunludur.
➖Farzı ifa ettikten sonra, ikinci bir hacc yerine muhtaçlara mazlumlara yardım etmek tercih edilir.
➖Allah’ın emrini yerine getiren bir insan kınanamaz, haccının makbul olmadığı gibi bir düşüncede bulunulamaz.
➖Ama bir insan imkanı varsa kendisine Ebu Hanife gibi hedef belirlesin, kendisi için ne harcadı ise muhtaçlar için de bir mislini yapabiliyorsa ayırsın. –
Yazar: FatihKumas (@fatihkumas4)-
